Không nghỉ phép năm, trường hợp nào người lao động được hưởng lương?
Đáng chú ý, thông thường, giai đoạn từ tháng 5 - 8, giá cà phê thường giảm vì Brazil và một số nước vào vụ thu hoạch cà phê, nguồn cung dồi dào. Tuy nhiên, đêm qua thị trường lại bất ngờ tăng mạnh và khối lượng giao dịch lớn, cho thấy lo ngại về nguồn cung thiếu hụt cùng với những bất ổn về địa chính trị và kinh tế vẫn đè nặng lên tâm lý người mua hàng cùng giới đầu cơ. Thị trường cà phê được dự báo sẽ tiếp tục đà tăng trong thời gian tới và giá cà phê robusta sẽ sớm quay lại mốc 4.000 USD/tấn.Top 10 kem dưỡng trắng da ban đêm chống lão hóa từ các thương hiệu nổi tiếng
Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.
Quảng Ninh: Nhiều cây xanh bị giông lốc quật đổ, đè lên ô tô
Ngày 2.2, lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tây Ninh cho biết, chỉ trong tháng 1 năm 2025, tỉnh Tây Ninh đã đón gần 1 triệu lượt khách du lịch. Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tây Ninh so với cùng kỳ năm 2024, lượng khách du lịch đến tăng gấp đôi. Doanh thu du lịch trong tháng 1.2025 đạt 473 tỉ đồng, tăng 205% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, từ ngày 25 - 30.1.2025 (ngày 26 tháng chạp đến mùng 2 Tết Ất Tỵ) khách tham quan các khu, điểm du lịch trên địa bàn tỉnh ước đạt 276.600 lượt, tăng 11,4% so cùng kỳ, doanh thu ước đạt 225,7 tỉ đồng, tăng gần 26,8% so cùng kỳ.Một số điểm tham quan, du lịch thu hút đông đảo du khách tại tỉnh Tây Ninh dịp Tết Ất Tỵ như: Khu du lịch núi Bà Đen, chùa Gò Kén, thung lũng Ma Thiên Lãnh...Đặc biệt, trong ngày 1.2, tỉnh Tây Ninh đón hơn 100.000 du khách trên cả nước tham quan. Lý do số lượng khách du lịch tăng đột biến vào ngày 1.2 vì đây là ngày khai mạc Hội Xuân núi Bà Đen năm Ất Tỵ 2025.Ông Lê Quang Chánh, Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tây Ninh cho biết, thời gian qua, đơn vị luôn tăng cường quản lý các khu di tích, điểm tham quan du lịch và cơ sở lưu trú du lịch, tích cực triển khai công tác vệ sinh môi trường, chỉnh trang khuôn viên vụ phục vụ khách tham quan. Đồng thời, thực hiện nghiêm túc biện pháp phòng chống cháy nổ, vệ sinh an toàn thực phẩm, kiểm soát chất lượng kinh doanh dịch vụ du lịch tại các cơ sở lưu trú trên địa bàn tỉnh. Hội Xuân núi Bà Đen năm Ất Tỵ 2025 với màn trình diễn pháo hoa tầm cao, có tạo hình hoàn toàn mới so với các năm trước đã gây ấn tượng sâu sắc đối với du khách. Trong suốt Hội Xuân núi Bà, du khách đến với đỉnh núi Bà Đen sẽ như bước vào thiên đường hoa tulip với hơn 115.000 gốc hoa được trồng thành nhiều đợt. Đây cũng là một trong những lí do giúp ngành du lịch tỉnh Tây Ninh thắng lớn trong dịp tết.Ông Nguyễn Thanh Ngọc, Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh cho biết, Hội Xuân núi Bà Đen năm Ất Tỵ 2025 là dịp giới thiệu thương hiệu du lịch của địa phương, góp phần dần đưa Khu du lịch quốc gia núi Bà Đen trở thành khu du lịch đẳng cấp của khu vực và cả nước; Hội Xuân núi Bà Đen năm Ất Tỵ 2025 tập hợp nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ đặc trưng, phục vụ nhu cầu vui xuân đón tết, sinh hoạt tín ngưỡng của nhân dân và du khách đối với các giá trị di sản văn hóa tại khu du lịch núi Bà Đen gắn với tuyên truyền, quảng bá sản phẩm du lịch đặc sắc của tỉnh Tây Ninh trong năm 2025. Chuỗi hoạt động thuộc Hội Xuân núi Bà Đen năm nay sẽ được tổ chức kéo dài đến hết ngày 30 tháng giêng Âm lịch (tức ngày 27.2).
Theo thông tin ban đầu, hơn 11 giờ cùng ngày, xe container biển số 49H - 028.45 và ô tô con biển số 56S - 1... chạy cùng chiều trên đường số 7 khu công nghiệp Vĩnh Lộc, hướng từ quốc lộ 1 về đường số 2.Khi qua giao lộ đường số 7 - đường số 4 (P.Bình Hưng Hòa B, Q.Bình Tân, TP.HCM) khoảng 50 mét thì xe container và ô tô con xảy ra va chạm. Sau va chạm, chiếc ô tô con mất lái lao lên vỉa hè, sụp xuống cống thoát nước sâu trong khu công nghiệp. Theo người dân, thời điểm xảy ra va chạm, trên ô tô có 5 người (gồm 3 người lớn và 2 trẻ nhỏ), tất cả may mắn đã thoát nạn. Tại hiện trường chiếc ô tô hư hỏng, móp méo phần hông trái, bể kính. Xe container cũng hư phần đầu. Trên đường có vết phanh bánh dài của phương tiện.Nhận tin báo, Công an Q.Bình Tân (TP.HCM) đến xử lý hiện trường. Công an cho trích xuất camera an ninh quanh khu vực để làm rõ nguyên nhân vụ va chạm này. Trưa cùng ngày, một xe cẩu cũng được điều đến cứu hộ xe gặp nạn.Do đây là dịp cuối năm, nhu cầu mua sắm, đi lại của người dân tăng cao, ảnh hưởng từ sự cố va chạm trên khiến giao thông qua khu vực gặp khó khăn. Hơn 12 giờ 30, Công an Q.Bình Tân (TP.HCM) đang khẩn trương giải quyết hiện trường va chạm giữa xe container và ô tô trên đường số 7. Lực lượng chức năng cũng tiến hành điều tiết, phân luồng từ xa để giảm áp lực ùn ứ giao thông qua khu vực này.
Nàng Á hậu đam mê thời trang và mô hình kinh doanh mới mẻ - trao đổi đồ hiệu
Trung tâm Bách hóa tổng hợp và Siêu thị tinh gọn (Super Supermarket) của AEON Việt Nam đã được ra mắt đầu tiên tại Hà Nội (2022) và Bình Dương (2023), nằm trong chiến lược phát triển đa dạng mô hình bán lẻ của Tập đoàn AEON tại Việt Nam.
